29 Grudnia 2025
Jak rozpoznać, czy adres e-mail jest prawdziwy?
Wiadomości e-mail stanowią dziś podstawę komunikacji zarówno w firmach, jak i w życiu prywatnym. Na nasze skrzynki wciąż trafiają fałszywe wiadomości, dlatego każdy z nas jest narażony na atak. Phishing w 2025 roku pozostaje najpopularniejszą metodą działania cyberprzestępców. Przestępcy stale modyfikują swoje metody. Jak sprawdzić, czy e-mail jest prawdziwy i czy w wiadomości można bezpiecznie klikać w linki? W poniższym poradniku wyjaśniamy, jak rozpoznać fałszywy adres e-mail, przedstawiamy najnowsze metody ataków oraz podpowiadamy, jak chronić swoje dane (w tym PESEL) przed wyłudzeniem.
ZWIĘKSZ BEZPIECZEŃSTWO SWOICH DANYCH
Jak powinien wyglądać prawidłowy adres e-mail?
Prawidłowy adres e-mail składa się z nazwy użytkownika oraz domeny (po symbolu @). Oszuści często tworzą adresy łudząco podobne do prawdziwych, więc uważnie je analizuj. Przede wszystkim spójrz na domenę nadawcy – jeśli zamiast właściwej domeny (np. bank.pl albo gov.pl) pojawia się drobna literówka lub nietypowa końcówka (np. *.com zamiast .gov.pl), to sygnał, że e-mail może być fałszywy. Druga kwestia to nazwa wyświetlana nadawcy a faktyczny adres. Klient poczty może pokazywać tylko nazwę (np. ZUS Warszawa), którą każdy może ustawić dowolnie. Zawsze sprawdź pełny adres, nawet jeśli nazwa sugeruje oficjalną instytucję, a adres pochodzi z zupełnie innej domeny, najpewniej masz do czynienia z podszywaniem się.
Sprawdź też: Zablokowaliśmy Ci dostęp, kliknij na link.
Sprawdź też: Zablokowaliśmy Ci dostęp, kliknij na link.
Jakie są najczęstsze metody oszustw e-mailowych?
- Domeny .zip i .mov – cyberprzestępcy wykorzystują nowe domeny najwyższego poziomu, takie jak .zip czy .mov. Link w e-mailu może wyglądać jak zwykła nazwa pliku (np. dokument.zip), a w rzeczywistości prowadzić do strony phishingowej lub zainfekować urządzenie. Uważaj na odnośniki, które sprawiają wrażenie plików – zanim klikniesz, sprawdź, dokąd naprawdę prowadzą.
- Spoofing adresu nadawcy – oszuści potrafią sfałszować pole nadawcy, aby e-mail wydawał się pochodzić od zaufanej osoby lub instytucji. Zawsze sprawdzaj rzeczywisty adres (to, co jest po @). Nawet ten adres można podrobić, dlatego przy najmniejszych wątpliwościach nie klikaj w linki – zamiast tego potwierdź u nadawcy innym kanałem (np. telefonicznie).
- Phishing udający instytucje – podszywanie się pod banki, ZUS czy urzędy jest bardzo częste. Wiadomości informują o rzekomych zaległościach, błędach lub blokadach konta, licząc, że odbiorca spanikuje i kliknie w podany link. To przekierowuje na podstawioną stronę, gdzie ofiara ma podać swoje dane. Pamiętaj, że urzędy i banki nie proszą o loginy, hasła czy nagłe płatności e-mailem, np. UODO oficjalnie ostrzegał, że nie wysyła wezwań do kliknięcia w link.
- Złośliwe załączniki – jeśli e-mail zawiera załącznik (HTML, PDF, DOC, ZIP itp.) i namawia Cię do jego otwarcia, zachowaj czujność. Częstą metodą jest wysyłanie fałszywych faktur lub innych dokumentów z malware w środku. Otwarcie takiego pliku może zainfekować urządzenie i przejąć Twoje dane. Najlepsza praktyka: nie otwieraj załączników od nieznajomych, a nawet od znajomych, jeśli się ich nie spodziewałeś.
- Maile generowane przez AI – cyberprzestępcy używają sztucznej inteligencji, aby tworzyć bardzo przekonujące wiadomości phishingowe. Tego typu e-maile są poprawne językowo i stylizowane na prawdziwe, co utrudnia ich rozpoznanie. Nie licz na oczywiste błędy w wiadomości – zawsze zwracaj uwagę na kontekst i bądź czujny. Jeśli coś wzbudza Twoje wątpliwości (np. prośba o nietypowe dane lub nagły ton alarmistyczny), lepiej zweryfikuj sprawę inną drogą, nawet gdy e-mail wygląda wiarygodnie.
- Fałszywe faktury i ePUAP – coraz częściej oszuści wysyłają e-maile z rzekomymi fakturami (np. za prąd, gaz) albo fałszywe powiadomienia z platform urzędowych (ePUAP/Profil Zaufany). Na przykład odnotowano kampanię, w której ofiary otrzymywały e-mail udający wiadomość z Profilu Zaufanego o logowaniu z nowego urządzenia. W treści podano numer telefonu na rzekomą infolinię, gdzie oszust wyłudzał dane i nakłaniał do przelania pieniędzy na "bezpieczne konto". Zasadniczo: żaden bank ani urząd nie każe Ci przez e-mail wykonywać pilnych przelewów lub podawać haseł. Takie żądania to pewne oszustwo.
Co to jest weryfikacja adresu e-mail?
Każda skrzynka pocztowa posiada dziś najróżniejsze mechanizmy, które pozwalają identyfikować nadawców wiadomości i w ten sposób grupować ich w pewne kategorie, np. powiadomienia, oferty czy SPAM. Szczególnie istotna jest ta ostatnia kategoria, do której trafiają podejrzane wiadomości. Choć nie da się ukryć, że z roku na rok skrzynki pocztowe są coraz skuteczniejsze w identyfikowaniu zagrożeń, wciąż nie działają doskonale. Mocno pomaga im w ostatnim czasie sztuczna inteligencja, jednak cyberprzestępcy również nie próżnują i sięgają po tego typu rozwiązania. Oznacza to, że zawsze powinniśmy być czujni i ostrożni. Bacznie obserwować wiadomości, które trafiają na naszą skrzynkę, weryfikować ich adresatów oraz ostrożnie obchodzić się z wszelkimi załącznikami czy linkami w treści.
Na czym polega weryfikacja adresu mailowego? Mówiąc najprościej, na upewnieniu się, czy jest on prawdziwy i aktywny, założony na jednej ze znanych domen i wykorzystywany w sposób niebudzący zastrzeżeń. Wiele adresów mailowych używanych jest do masowej wysyłki wiadomości, przestępczej działalności, wyłudzeń czy po prostu nachalnej reklamy.
Dlaczego warto weryfikować adresy mailowe przed wysyłką?
Mogłoby się wydawać, że weryfikacja adresu e-mail jest istotna jedynie z punktu widzenia odbiorcy. To bowiem on ponosi ryzyko, że na jego adres mailowy skierowana zostanie wiadomość, która zawierać będzie szkodliwe oprogramowanie lub link prowadzący na stronę do złudzenia przypominającą stronę banku, firmy kurierskiej czy serwisu aukcyjnego. W jakim celu? By w mniej lub bardziej wyrafinowany sposób pozyskać dane osobowe, dane do logowania czy dane karty kredytowej.
Okazuje się jednak, że na baczności mieć się musi również wysyłający. Mowa na przykład o marketerze, który kieruje z firmowego adresu mailowego wiadomość do swojego grona aktualnych i potencjalnych klientów. Do listy mailingowej klienci firmy mogą co do zasady dodawać swoje adresy mailowe w dowolnym momencie, jednak nie zawsze robią to prawidłowo – wielu z nich podaje zmyślone, błędne lub z innego powodu nieważne adresy.
Kierowanie wiadomości na takie skrzynki bardzo niekorzystnie przekłada się na wskaźnik dostarczalności i szereg innych wskaźników istotnych z marketingowego punktu widzenia. Nie to jest jednak najgorsze. Znacznie poważniejsze konsekwencje niesie za sobą utrata reputacji. Kierowanie wiadomości na podejrzane czy nieistniejące adresy mailowe może sprawić, że z czasem systemy poczty elektronicznej mogą zacząć blokować wiadomości wysyłane z danego adresu mailowego lub automatycznie klasyfikować je jako SPAM. Jeśli firma opiera swoją sprzedaż o działania e-mail marketingowe, może to bardzo niekorzystnie odbić się na jej sytuacji finansowej, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do jej upadku.
Przeczytaj również: Hakerzy nie chcą Twojego PESEL-u, sam im go podasz.
Na czym polega weryfikacja adresu mailowego? Mówiąc najprościej, na upewnieniu się, czy jest on prawdziwy i aktywny, założony na jednej ze znanych domen i wykorzystywany w sposób niebudzący zastrzeżeń. Wiele adresów mailowych używanych jest do masowej wysyłki wiadomości, przestępczej działalności, wyłudzeń czy po prostu nachalnej reklamy.
Dlaczego warto weryfikować adresy mailowe przed wysyłką?
Mogłoby się wydawać, że weryfikacja adresu e-mail jest istotna jedynie z punktu widzenia odbiorcy. To bowiem on ponosi ryzyko, że na jego adres mailowy skierowana zostanie wiadomość, która zawierać będzie szkodliwe oprogramowanie lub link prowadzący na stronę do złudzenia przypominającą stronę banku, firmy kurierskiej czy serwisu aukcyjnego. W jakim celu? By w mniej lub bardziej wyrafinowany sposób pozyskać dane osobowe, dane do logowania czy dane karty kredytowej.
Okazuje się jednak, że na baczności mieć się musi również wysyłający. Mowa na przykład o marketerze, który kieruje z firmowego adresu mailowego wiadomość do swojego grona aktualnych i potencjalnych klientów. Do listy mailingowej klienci firmy mogą co do zasady dodawać swoje adresy mailowe w dowolnym momencie, jednak nie zawsze robią to prawidłowo – wielu z nich podaje zmyślone, błędne lub z innego powodu nieważne adresy.
Kierowanie wiadomości na takie skrzynki bardzo niekorzystnie przekłada się na wskaźnik dostarczalności i szereg innych wskaźników istotnych z marketingowego punktu widzenia. Nie to jest jednak najgorsze. Znacznie poważniejsze konsekwencje niesie za sobą utrata reputacji. Kierowanie wiadomości na podejrzane czy nieistniejące adresy mailowe może sprawić, że z czasem systemy poczty elektronicznej mogą zacząć blokować wiadomości wysyłane z danego adresu mailowego lub automatycznie klasyfikować je jako SPAM. Jeśli firma opiera swoją sprzedaż o działania e-mail marketingowe, może to bardzo niekorzystnie odbić się na jej sytuacji finansowej, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do jej upadku.
Przeczytaj również: Hakerzy nie chcą Twojego PESEL-u, sam im go podasz.
Jak zweryfikować adres e-mail?
Weryfikacja maila na podstawie nazwy i próba jego znalezienia gdziekolwiek w sieci nie zawsze przynoszą pożądane efekty. Może się też zdarzyć, że adres na pierwszy rzut oka nie budzi zastrzeżeń, ale od dawna nie jest używany i został zablokowany. Może też być pułapką antyspamową, stosowaną przez dostawców usług pocztowych. Na szczęście i to można stosunkowo prosto zweryfikować. Istnieje kilka skutecznych sposobów sprawdzania adresów mailowych.
Próba odzyskania hasła
Zapomnieć hasło do poczty zdarzyło się prawdopodobnie każdemu. Na szczęście jego odzyskanie nie stanowi najmniejszego problemu. Poniżej okienka logowania znajduje się zwykle instrukcja postępowania w takiej sytuacji i link prowadzący do strony, gdzie można wysłać prośbę o zresetowanie starego hasła i nadanie nowego. Opcja ta jest kierowana do posiadacza poczty i tylko on ma możliwość doprowadzić ją do końca, ale okazuje się, że jest to również świetna metoda na sprawdzenie, czy dany adres w ogóle istnieje. Google, Microsoft czy Yahoo, a więc najwięksi rynkowi gracze, oferują taką możliwość. Próbując zresetować hasło dla konkretnego adresu, w kilka chwil otrzymamy informację, czy istnieje on w bazie konkretnego dostawcy usług pocztowych.
Weryfikatory adresów
Problem nieaktywnych czy błędnych adresów jest powszechnie znany marketerom i przysparza im wiele problemów, dlatego nikogo nie powinien dziwić fakt, że w sieci dostępnych jest dziś wiele narzędzi, które pozwalają w zaledwie kilka chwil dokonać profesjonalnego sprawdzenia maila. Jak działają w praktyce? Cała procedura wygląda bardzo podobnie jak sprawdzanie firmy w KRS, z tą różnicą, że do sprawdzenia wykorzystuje się konkretny adres e-mail.
Weryfikatory adresów mailowych adresowane są do profesjonalistów – marketerów, którzy w ten sposób weryfikują duże grupy adresów. Korzystanie z ich pomocy wiąże się na ogół z koniecznością poniesienia pewnych kosztów. Na rynku dostępne są również bezpłatne narzędzia, jednak zwykle mają one pewne ograniczenia – np. umożliwiają sprawdzenie tylko niewielkiej liczby adresów lub dokonania jedynie kilku sprawdzeń w miesiącu.
Weryfikatory IP
Ciekawym sposobem weryfikacji adresów mailowych jest również wykorzystanie jednego z narzędzi do wyszukiwania adresów IP. Kopiując adres IP z wiadomości, która trafi na naszą pocztę, i wklejając go do wyszukiwarki adresów IP, możemy sprawdzić kraj, miasto, kod pocztowy, strefę czasową oraz dostawcę usług internetowych nadawcy. Nie jest to doskonała metoda, jednak wiadomości kierowane z egzotycznych lokalizacji powinny wzbudzić nasze podejrzenia.
Próba odzyskania hasła
Zapomnieć hasło do poczty zdarzyło się prawdopodobnie każdemu. Na szczęście jego odzyskanie nie stanowi najmniejszego problemu. Poniżej okienka logowania znajduje się zwykle instrukcja postępowania w takiej sytuacji i link prowadzący do strony, gdzie można wysłać prośbę o zresetowanie starego hasła i nadanie nowego. Opcja ta jest kierowana do posiadacza poczty i tylko on ma możliwość doprowadzić ją do końca, ale okazuje się, że jest to również świetna metoda na sprawdzenie, czy dany adres w ogóle istnieje. Google, Microsoft czy Yahoo, a więc najwięksi rynkowi gracze, oferują taką możliwość. Próbując zresetować hasło dla konkretnego adresu, w kilka chwil otrzymamy informację, czy istnieje on w bazie konkretnego dostawcy usług pocztowych.
Weryfikatory adresów
Problem nieaktywnych czy błędnych adresów jest powszechnie znany marketerom i przysparza im wiele problemów, dlatego nikogo nie powinien dziwić fakt, że w sieci dostępnych jest dziś wiele narzędzi, które pozwalają w zaledwie kilka chwil dokonać profesjonalnego sprawdzenia maila. Jak działają w praktyce? Cała procedura wygląda bardzo podobnie jak sprawdzanie firmy w KRS, z tą różnicą, że do sprawdzenia wykorzystuje się konkretny adres e-mail.
Weryfikatory adresów mailowych adresowane są do profesjonalistów – marketerów, którzy w ten sposób weryfikują duże grupy adresów. Korzystanie z ich pomocy wiąże się na ogół z koniecznością poniesienia pewnych kosztów. Na rynku dostępne są również bezpłatne narzędzia, jednak zwykle mają one pewne ograniczenia – np. umożliwiają sprawdzenie tylko niewielkiej liczby adresów lub dokonania jedynie kilku sprawdzeń w miesiącu.
Weryfikatory IP
Ciekawym sposobem weryfikacji adresów mailowych jest również wykorzystanie jednego z narzędzi do wyszukiwania adresów IP. Kopiując adres IP z wiadomości, która trafi na naszą pocztę, i wklejając go do wyszukiwarki adresów IP, możemy sprawdzić kraj, miasto, kod pocztowy, strefę czasową oraz dostawcę usług internetowych nadawcy. Nie jest to doskonała metoda, jednak wiadomości kierowane z egzotycznych lokalizacji powinny wzbudzić nasze podejrzenia.
Ochrona danych i bezpieczeństwo kont
E-maile phishingowe zagrażają nie tylko naszym pieniądzom, ale i tożsamości. Podstępnie wyłudzone dane (np. PESEL, dane logowania, numer karty) posłużą oszustom do zaciągnięcia kredytu na Twoje nazwisko albo przejęcia Twoich kont. Jak się chronić? Po pierwsze, nigdy nie ujawniaj poufnych informacji w reakcji na niespodziewanego e-maila. Żaden wiarygodny podmiot nie prosi o takie rzeczy drogą mailową. Jeśli dostaniesz wiadomość z prośbą o login, hasło, PESEL lub kod SMS – możesz być pewien, że to próba oszustwa. Po drugie, stosuj dostępne zabezpieczenia: włącz dwuskładnikowe uwierzytelnienie (2FA) wszędzie tam, gdzie to możliwe, aktualizuj regularnie system i programy, używaj programu antywirusowego i filtrów antyphishingowych, rozważ zakup jednego z pakietów Chroń PESEL. Na koniec pamiętaj, że Twoja własna czujność jest najważniejsza – nawet najlepsze zabezpieczenia nie pomogą, jeśli sam padniesz ofiarą manipulacji.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak sprawdzić adres nadawcy e-maila?
Aby zweryfikować nadawcę, wyświetl pełny adres e-mail (np. klikając na nazwę wyświetlaną w aplikacji pocztowej). Sprawdź, co znajduje się po znaku @ – czy domena jest prawidłowa i zgodna z deklarowanym nadawcą. Jeśli adres zawiera niezrozumiałe ciągi znaków, literówki albo domenę, która nie pasuje do nadawcy, istnieje duże ryzyko, że jest sfałszowany.
Czy mogę kliknąć w link z e-maila?
Do każdego linku w wiadomości podchodź z ograniczonym zaufaniem. Jeśli e-mail pochodzi od nieznajomego lub wzbudza Twoje podejrzenia, nie klikaj. Zamiast tego samodzielnie wejdź na oficjalną stronę danej instytucji (np. wpisując adres w przeglądarce). Pamiętaj, że banki i urzędy z reguły nie wysyłają linków do logowania ani załączników w e-mailach, zwłaszcza niespodziewanych.
Co zrobić, jeśli dałem się nabrać?
Jeżeli przypadkowo kliknąłeś w podejrzany link lub podałeś swoje dane na fałszywej stronie, natychmiast zabezpiecz swoje konta. Jak najszybciej zmień hasła (szczególnie do poczty i bankowości) oraz skontaktuj się z odpowiednią instytucją, aby ją ostrzec (np. zadzwoń do banku i zablokuj dostęp do konta). Jeśli doszło do utraty pieniędzy lub wycieku wrażliwych danych, niezwłocznie zawiadom policję. Po takim incydencie warto też przeskanować urządzenie programem antywirusowym.
Aby zweryfikować nadawcę, wyświetl pełny adres e-mail (np. klikając na nazwę wyświetlaną w aplikacji pocztowej). Sprawdź, co znajduje się po znaku @ – czy domena jest prawidłowa i zgodna z deklarowanym nadawcą. Jeśli adres zawiera niezrozumiałe ciągi znaków, literówki albo domenę, która nie pasuje do nadawcy, istnieje duże ryzyko, że jest sfałszowany.
Czy mogę kliknąć w link z e-maila?
Do każdego linku w wiadomości podchodź z ograniczonym zaufaniem. Jeśli e-mail pochodzi od nieznajomego lub wzbudza Twoje podejrzenia, nie klikaj. Zamiast tego samodzielnie wejdź na oficjalną stronę danej instytucji (np. wpisując adres w przeglądarce). Pamiętaj, że banki i urzędy z reguły nie wysyłają linków do logowania ani załączników w e-mailach, zwłaszcza niespodziewanych.
Co zrobić, jeśli dałem się nabrać?
Jeżeli przypadkowo kliknąłeś w podejrzany link lub podałeś swoje dane na fałszywej stronie, natychmiast zabezpiecz swoje konta. Jak najszybciej zmień hasła (szczególnie do poczty i bankowości) oraz skontaktuj się z odpowiednią instytucją, aby ją ostrzec (np. zadzwoń do banku i zablokuj dostęp do konta). Jeśli doszło do utraty pieniędzy lub wycieku wrażliwych danych, niezwłocznie zawiadom policję. Po takim incydencie warto też przeskanować urządzenie programem antywirusowym.
Źródła
1. Raport roczny z działalności CERT Polska w 2024 roku (PDF: Raport_CP_2024), CERT Polska (CSIRT NASK, NASK – Państwowy Instytut Badawczy), https://cert.pl/uploads/docs/Raport_CP_2024.pdf, dostęp: 21.12.2025.
2. Fałszywe wiadomości e-mail (schemat oszustwa), CEBRF / CSIRT KNF – Komisja Nadzoru Finansowego, https://cebrf.knf.gov.pl/falszywe-wiadomosci-e-mail, dostęp: 21.12.2025.
3. UWAGA! Oszuści podszywają się pod Urząd Ochrony Danych Osobowych, Portal Gov.pl (Baza wiedzy), https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/uwaga-oszusci-podszywaja-sie-pod-urzad-ochrony-danych-osobowych, dostęp: 21.12.2025.
4. Uwaga! Ostrzegamy przed oszukańczą kampanią podszywającą się pod profil zaufany (Komunikat FinCERT.pl – Bankowego Centrum Cyberbezpieczeństwa ZBP oraz Biura Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej KGP), Związek Banków Polskich (FinCERT.pl) / Komenda Główna Policji, https://zbp.pl/Aktualnosci/Wydarzenia/Uwaga%21-Ostrzegamy-przed-oszukancza-kampania-podszywajaca-sie-pod-profil-zaufany, dostęp: 21.12.2025.
5. Oszuści podszywają się pod pracowników banku (ostrzeżenie dot. fałszywych e-maili i podszywania się pod iPKO/PKO), PKO Bank Polski, https://www.pkobp.pl/aktualnosci/bezpieczenstwo/oszusci-podszywaja-sie-pod-pracownikow-banku, dostęp: 21.12.2025.
2. Fałszywe wiadomości e-mail (schemat oszustwa), CEBRF / CSIRT KNF – Komisja Nadzoru Finansowego, https://cebrf.knf.gov.pl/falszywe-wiadomosci-e-mail, dostęp: 21.12.2025.
3. UWAGA! Oszuści podszywają się pod Urząd Ochrony Danych Osobowych, Portal Gov.pl (Baza wiedzy), https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/uwaga-oszusci-podszywaja-sie-pod-urzad-ochrony-danych-osobowych, dostęp: 21.12.2025.
4. Uwaga! Ostrzegamy przed oszukańczą kampanią podszywającą się pod profil zaufany (Komunikat FinCERT.pl – Bankowego Centrum Cyberbezpieczeństwa ZBP oraz Biura Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej KGP), Związek Banków Polskich (FinCERT.pl) / Komenda Główna Policji, https://zbp.pl/Aktualnosci/Wydarzenia/Uwaga%21-Ostrzegamy-przed-oszukancza-kampania-podszywajaca-sie-pod-profil-zaufany, dostęp: 21.12.2025.
5. Oszuści podszywają się pod pracowników banku (ostrzeżenie dot. fałszywych e-maili i podszywania się pod iPKO/PKO), PKO Bank Polski, https://www.pkobp.pl/aktualnosci/bezpieczenstwo/oszusci-podszywaja-sie-pod-pracownikow-banku, dostęp: 21.12.2025.
Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie reklamowy/marketingowy i ma na celu zachęcenie do nabycia usług Chroń PESEL świadczonych przez Kaczmarski Group Sp. J. oraz jej partnerów, tj. KRD BIG S.A. oraz TU Europa S.A. Materiał ten nie ma charakteru konsultingowego i nie powinien stanowić wyłącznej podstawy do podjęcia jakichkolwiek decyzji. Rekomendowane jest zapoznanie się ze szczegółowymi zasadami świadczenia usług Chroń PESEL, określonymi w odpowiednich Regulaminach, Ogólnych Warunkach, Warunkach ubezpieczenia oraz Cennikach (dostępnych na stronach internetowych chronpesel.pl).